Elektronik atıkların esas oluşma dinamiklerini inceleyen “Bilişim ekipmanları gelişim birliği” bertaraf aşamasını da detaylı olarak araştırmış, tüm Dünya’dan gelen örnekleri inceleyerek standart bir çerçeve çizmiştir. Bu çalışma kapsamında çıkarılan kitapçıkta 4 indikatör tanımlanmış ve tartışılmıştır.

Birinci indikatör: Pazara sunulan elektronik atık miktarı
İkinci indikatör: Oluşan toplam elektronik atık miktarı
Üçüncü indikatör: Resmi olarak toplanan ve geri dönüştürülen elektronik atık miktarı
Dördüncü indikatör: Elektronik atık toplama oranı

Bu bilgilere ek olarak, yapılan çalışmanın daha sağlıklı olabilmesi için şehirlerdeki çöp toplama lokasyonlarından da bilgiler alınmıştır.

Elektronik Atıklarla İlgili İstatistik Çalışmaları

Elektronik atıklarla ilgili istatistik çalışmaları yaparken, tanımlar ve konseptler elektronik atıkları sınıflandırmaya yardımcı olurken, tüketimden çöpe giden tüm aşamaların takibi  çalışmaların merkezinde yer almaktadır.  Hem tanım ve konsept, hem de aşamaların takibi,bilişim ekipmanları birliği tarafından geliştirilen istatistiksel ölçüm çerçevesi ile yapılmaktadır. Aynı konsept 2015 yılında yayınlanan birinci küresel elektronik atık raporunun temelini oluşturmuş, aynı zamanda Avrupa Birliği’nde ortak metodoloji olarak kabul görmüş ve EU-WEEE direktifinini toplama hedeflerinde kullanılmıştır.

Her elektrikli elektronik eşya için sınıflandırmalar, orijinal fonksiyonun, çevresel etkisine, ağırlığına, boyutuna ve materyal kompozisyonuna göre değişim göstermektedir. Bütün bu değişimleri hesap ederek Atık elektrikli elektronik eşyaların yani elektronik atıkların kategorizasyonu kabaca 54 homojen ürün tipinde gruplanabilir. 54 kod çok karmaşık olarak görülebileceğinden, 6 grup altında sınıflandırılmıştır. Bunlar:

*Isı düzenleme ekipmanları
*Ekran ve monitörler
*Lambalar
*Küçük ev aletleri
*Büyük ev aletleri
*Bilişim ve Telekomünikasyon ekipmanları olarak sınıflandırılmaktadır.

Elektrikli ve elektronik eşyaların elektronik atığa dönüşmesi ve bundan sonra gelen atık yönetimi safhası  4 aşamada değerlendirilebilir.

Birinci aşama: Pazara Giriş

Elektronik eşyanın bir son kullanıcı veya şirkete satılmasıyla beraber bu aşama başlamış ve ürün pazara girmiş olur. Bu aşamada bilgiye, ulusal elektronik atık kayıt sisteminden ve genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamındaki bir yetkilendirilmiş kuruluştan alınan satış verileri ile  ulaşılmış olur.

İkinci aşama: Stok

Ürün satıldıktan sonra,  evlere  veya bir şirketin demirbaş kayıtlarına girerse stok aşamasına girmiş olur. Hane veya şirketlerde yapılacak anketlerle ve uyarlamalarla stok bilgisi edilinelebilir. Eğer bu da mümkün değilse satış rakamları ve ürünün kullanılma süresi göz önüne alınarak bir hesaplama yapılabilir. Bu, ürünün “kalma süresi” olarak tanımlanmaktadır. Bu kalma süresi ürünün depolarda, yollarda veya ek bir ticaret süresince ( ithalat – ihracat ) geçen zaman olarak hesaplanır , Eğer bu aşamada başka bir ülkeye geçiyorsa o ülkenin dinamiklerine göre hesaplamalar tekrar gözden geçirilebilir.

Üçüncü aşama: Elektronik atığın oluşması

Elektronik ürün en son kullanıcısında artık çalışmaz hale gelir veya kullanım ömrünü doldurur ve elden çıkarılıp atık haline dönüşürse “Elektronik atık” haline gelir ve bu aşama tamamlanmış olur.

Bu aşama genellikle evden çıkan atıklar için geçerli olup , gün yüzüne çıkmayan veya çöpe atılan atıklar da çoğu zaman buradan çıkmaktadır

4. aşama: Elektronik atık yönetimi

Oluşan elektronik atıkların toplanması ,  bertarafı ve geri dönüşümü ile ilgili prosesler bu aşamada tanımlanmaktadır.

Toplama prosesi de kendi içinde ayrılmaktadır , bu ayrımlardan bir sonraki yazımızda bahsedeceğiz

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir