Elektronik atıkların yönetimi noktasında kuşkusuz en büyük zorluklardan birisi toplama aşaması. Bundan dolayı “Elektronik atıklar nasıl toplanmalı?” yazımızda birden fazla yaklaşım ile konuyu ele alacağız.

Elektronik atık toplama Senaryo 1: Resmi geri toplama sistemi

Bu senaryoda  , genellikle ulusal elektronik atık mevzuatı doğrultusunda  elektronik atık bu amaç doğrultusunda kurulan ve kar amacı gütmeyen ortak uyum organizasyonu olan organizasyonlar tarafından  , yani elektronik üreticileri veya kamu tarafından toplanır.
Bu zincir mağazalar , belediye toplama noktaları ve/veya evlerden toplama servisleri sayesinde gerçekleşir. Bu şekilde toplanan elektronik atığın uluslararası standartlara uygun şekilde dizayn edilmiş , geri dönüşüm yaparken çevreye duyarlı ve değerli meteryalleri geri kazanan bir geri dönüşüm tesisinin son durağı olması beklenir. Çevresel etkinin düşürülmesi için ideal senaryo budur.Bu durumda tipik olarak , veri lisanslı geri dönüşüm tesisinden toplanır ve toplama – geri dönüşüm oranlarını izleyebileceğimiz bir yapı bulunmaktadır. Evsel elektronik atıkların hacimsel ve ağırlıksal verisi  ülkelerden alınır.

Elektronik atık toplama Senaryo 2: Karışık ve yerleşim yeri atığı işleme

Bu senaryoda tüketiciler herhangi bir ayrıma maruz bırakmadan elektronik atıklarını direkt olarak çöp konteynerlarına diğer atıklarla birlikte atarlar.Bunun sonucunda çöp konteynerına atılan eleketronik atık , evlerden gelen diğer atıklarla birlikte karışık olarak işleme tabi tutulur. Bölgeye göre , düzenli veya vahşi depolama alanına gönderilebileceği gibi , düşük bir ihtimalle  son durağı olan çöp toplama alanında önce ayrıştırıcıya da gönderilebilir.Her iki opsiyon da , kaynak kayıplarını ve çevresel etkinin negatif anlamda olma ihtimalinin çok yüksek olmasını göz önüne aldığımızda ,  elektronik atıkların işlenmesinde tercih edilen yöntemler değildir.Düzenli veya vahşi depolama toksik parçaların çevreye ve insan sağlığına vereceği negatif etkiyi maksimize ederken , yakma prosesi de bu zararlı emisyonların havaya karışmasına neden olacaktır.Ancak ne yazık ki , Vahşi veya düzenli depolama senaryosu gelişmiş ve gelişmemiş ülkelerde sıklıkla görülen bir durumdur. Ürünler gelişigüzel bir şekilde , özellikle küçük ev aletleri ve küçük bilişim aletleri , aydınlatma ekipmanları  çöpe atılmaktadır.

Elektronik atık toplama Senaryo 3 ve 4: Resmi geri toplama sistemi dışı toplama

Resmi geri toplama sistemlerinin dışındaki elektronik atık toplama yöntem ve gelenekleri , evsel atıklarının geri dönüşüm sistemini oturtmuş olan firmalar ile oturtmamış olanlar arasında çok fark etmektedir. Bir numaralı kural olarak şunu belirtebiliriz ; Bu basel antlaşması ile çok net bir şekilde gelişmiş ve gelişmemiş ülkelerdeki durum olarak ayrılmıştır.Dolayısıyla iki senaryodan bahsedilebilir ; Atık yönetim sistemi uygulayan ülkeler ve atık yönetim sistemi olmayan ülkeler.

Atık yönetim sistemi olan ülkelerde atık yönetimi ile ilgili yasalar oturmuş , elektronik atıklar bireysel atık alım satımı yapan kişiler veya şirketler tarafından toplanmakta ve bir çok değişik kanal üzerinden ticareti yapılmaktadır. metal geri dönüşmü , plastik geri dönüşümü , özelleştirilmiş elektronik atık geri dönüşümü ve kart ihracatı şeklinde işleyişe not düşülebilir. Aynı atığın birden fazla sayılmasını ( mükerrer sayım) engellemek için  1. Senaryodaki resmi geri dönüşüm sistemine raporlanmaz. gayriresmi toplama yapanların topladıkları elektronik atık kategorileri genellikle soğutma ekipmanları , büyük ekipmanlar ve bilişim ekipmanları olmakta , herhangi bir işleme tabi tutulmamakta , atıklar gelişmekte olan ülkelere gönderilmektedir.

Ülkemizde , Elektronik atıkların geri dönüşümünü destekleme derneği  ,  bu ekipmanların çevreye ve insan sağlığına etkisini minimize edecek çalışmalar yapmakta , bilinçlendirme aktiviteleri ile atıkların çöpe gitmesini engellemektedir.

Ayrıca bkz: Elektronik Atıkların Oluşum Aşamaları , Elektronik Atıklar ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri

Makale 4 yoruma sahip

  1. admin Cevapla

    İşin o kısmı daha çok ikinci el kategorisine giriyor İlker Bey. Elektronik Atık denildiği zaman son kullanıcı tarafından teknik müdahelesiz kullanılamaz eşyaların akla gelmesi daha doğru gibi.

  2. Sıtkı Cevapla

    Her türlü elektronik atığı son noktasına kadar dönüştürecek bir geri dönüşüm/kazanım tesisi planlıyorum. Ancak elektronik atıkların Türkiye’ deki miktarları ve toplama organizasyonları konusunda sağlıklı bilgiye ulaşamadım. Toplama ağını da kendimiz yapacak dahi olsak miktar bilgisine nasıl ulaşabilirim.

    • burak candan Cevapla

      Miktar bilgisi mevzusunda çok net rakamlara ulaşmanız zor olabilir. Zira bu konuda denetimli bilgi akışı çok sağlıklı durumda değil ülkemizde. Ancak, bu noktada pazar araştırması size istediğiniz sonuçları miktar bilgisi olmadan verebilir. Piyasada yeterli miktarda iş dönüyorsa, rekabet optimum düzeydeyse eğer miktar bilgisine doğrudan ihtiyacınız olmayabilir anlamına gelebilir verilere bakıldığında. (Not: Bu bilgilendirme piyasa ve yatırım tavsiyesi içermemektedir. Sadece bir çıkarım yapılmıştır. Lütfen bu konuda lisanslı yatırım firmalarına veya derneklere başvurunuz.)

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir